Een ander soort stichting: pipetten, PCR en mijn reis bij het Cheetah Conservation Fund
-
- door Theoline Mmila Mabelane November 16, 2026
Voordat ik aan mijn wetenschappelijke carrière begon, werkte ik in de bouw als bouwkostenadviseur. Daar leerde ik dat elk stevig gebouw begint met een goed doordachte fundering. Nu, als derdejaarsstudent aan de Universiteit van Namibië en bezig met mijn stage bij het Cheetah Conservation Fund (CCF), leg ik een heel ander soort fundering. In plaats van hoeveelheden staal en cement te berekenen, meet ik nu microliters met pipetten, bereid ik DNA-monsters voor en leer ik technieken zoals PCR in een genetisch laboratorium. De instrumenten zijn anders, maar het principe blijft hetzelfde: precisie, geduld en oog voor detail zijn essentieel voor het bouwen van iets betekenisvols. Voor mij is die fundering het begin van mijn carrière in de wetenschap.
Het werken in het genetisch laboratorium werd al snel het meest boeiende onderdeel van mijn stage. Het lab speelt een belangrijke rol in het onderzoek naar natuurbehoud door wetenschappers te helpen de genetica van de cheetah en andere wilde dieren te begrijpen. Een van de taken waar ik bij betrokken was, was het helpen bij het extraheren van DNA uit uitwerpselen. Uitwerpselen bevatten vaak stoffen die de PCR-analyse verstoren, dus het leren hoe deze remmers worden verwijderd, was een belangrijk onderdeel van de stage.
Na de DNA-extractie hielp ik bij het opzetten van de PCR-reacties en de voorbereiding van de fragmentanalyse. Dit hield in dat ik PCR-reacties voor meerdere monsters voorbereidde en zeer kleine hoeveelheden DNA-template in reactiebuisjes pipetteerde. Nadat de PCR-reacties waren voorbereid, hielp ik bij het uitvoeren van de thermocycler en het voorbereiden van het geamplificeerde DNA voor de fragmentanalyse. Dit omvatte het toevoegen van een formamide met een LIZ-groottestandaard aan de PCR-producten voordat ze op de genetische analysator werden geanalyseerd.
Ik had ook het geluk dat ik een agarosegel mocht prepareren voor elektroforese, wat een van de meest boeiende onderdelen van mijn werk in het genetica-lab bleek te zijn. Nadat ik de DNA-monsters zorgvuldig in de gel had geladen, wachtte ik vol spanning af hoe de elektroforese verliep. Toen de elektroforese was voltooid, plaatsten we de gel in het beeldvormingssysteem om de DNA-banden te visualiseren. Het zien verschijnen van die banden op het scherm gaf een ongelooflijk bevredigend gevoel; het was een duidelijke bevestiging dat het DNA succesvol uit de uitwerpselen was geëxtraheerd en van voldoende kwaliteit was voor verdere analyse.
Hoewel ik het grootste deel van mijn tijd in het genetisch laboratorium doorbracht, gaf mijn stage bij CCF me de kans om te zien hoe verschillende afdelingen samenwerken om de missie van de organisatie, het beschermen van cheeta's, te vervullen. Natuurbehoud wordt niet alleen bereikt door onderzoek; het vereist samenwerking tussen vele teams. Eén ding dat ik snel leerde, is dat geen twee dagen hetzelfde zijn. Het ene moment hielp ik met het voeren van de kuddebewakingshonden (die, moet ik zeggen, erg enthousiast zijn over etenstijd), en het volgende moment was ik bij de Dancing Goat Creamery om te leren hoe je zeep maakt met mallen in de vorm van geitengezichten. Daar leerde ik ook hoe je ijs maakt met verschillende smaken, waarvan limoen mijn favoriet is. Een van mijn favoriete momenten met de honden was de kans om met Lotus, een van de Anatolische herdershonden, van het centrum naar Lightfoot Camp te wandelen. Wat begon als een simpele wandeling, veranderde al snel in een klein avontuur. Op de terugweg besloot Lotus dat hij helemaal geen haast had en bleef hij onder elk stukje schaduw van een boom rusten dat hij kon vinden. Hij genoot duidelijk veel meer van de wandeling dan van de terugweg. Het was een combinatie van zachte aanmoediging en geduld, maar uiteindelijk lukte het ons. Op het moment dat we aankwamen, rende Lotus zonder aarzeling rechtstreeks naar de waterbak, alsof hij net een marathon had gelopen. Ik vond het fantastisch om tijd met deze honden door te brengen; ze zijn niet alleen hardwerkend, maar ook ongelooflijk vriendelijk en verrassend knuffelig, wat de ervaring nog leuker maakte. Natuurlijk ging niet alles vlekkeloos. Zo vergat ik een keer het hek op slot te doen toen ik de honden aan het voeren was en ontsnapte een van hen, April. Gelukkig wist Simone (een van mijn collega's) hem te vinden en veilig terug te brengen, wat een enorme opluchting was!
Ik heb ook meer geleerd over de training van speurhonden voor het opsporen van uitwerpselen, wat zowel interessant als indrukwekkend was. Door te zien hoe de Belgische Malinois-honden worden getraind om uitwerpselen van cheeta's te vinden, werd me duidelijk hoe belangrijk ze zijn voor natuurbescherming. Wat me het meest opviel, was de link met het laboratorium: diezelfde monsters worden later gebruikt voor DNA-analyse, wat helpt bij zowel individuele identificatie als soortidentificatie, en veldwerk direct koppelt aan genetica.
Ik kreeg de kans om te trainen en te spelen met de twee honden Enyakwa (wat 'de dappere' betekent) en Gamena ('beschermen'), en het werd al snel duidelijk dat ze allebei een eigen persoonlijkheid hadden. Gamena was met name onafhankelijker en leek meteen door te hebben dat ik nieuw was. Ze besloot dan ook meteen te testen hoe serieus ik het meende, vooral als ik de bal vasthield. Commando's werden ineens 'optioneel' in haar ogen. Het duurde niet lang voordat ik besefte dat ik assertiever moest zijn en mijn toon en gezichtsuitdrukking vastberaden moest houden als ik serieus genomen wilde worden. Zelfs toen ben ik er nog steeds niet helemaal van overtuigd dat zij niet de baas was. Laten we zeggen dat Enyakwa en Gamena mij net zoveel trainden als ik hen probeerde te trainen. Maar al met al was het een ontzettend leuke en onvergetelijke ervaring om met ze te werken.
De verbinding tussen veldwerk en wetenschap werd nog duidelijker toen ik me bij het ecologieteam voegde voor een seizoensgebonden wildtelling, wat me een compleet ander perspectief buiten het lab gaf. Pipetten ingeruild voor een verrekijker, kreeg ik de kans om te zien hoe wilde dieren in het veld worden gemonitord. Deze ervaring, samen met mijn deelname aan activiteiten rondom de verzorging van cheeta's, waarbij ik hielp met het voeren van de cheeta's, liet me zien hoe nauwlettend hun gezondheid en gedrag worden gecontroleerd. Een van mijn favoriete momenten was het voeren, waarbij ik de kans kreeg om een groot stuk vlees over het hek naar de cheeta's en de wilde honden te gooien. Het was indrukwekkend en tegelijkertijd een beetje intimiderend om de wilde hond vol verwachting naast het busje te zien rennen, en de snelheid waarmee ze het vlees grepen zodra het werd gegooid was ongelooflijk. Het was spannend, een beetje zenuwslopend en absoluut onvergetelijk. Ik leerde ook dat cheeta's verrassend schone dieren zijn en liever geen vlees eten dat in het zand is gevallen – iets wat ik niet had verwacht. Al met al is er iets zowel opwindends als nederigs aan het voeren van het snelste landdier. Door deze dieren van dichtbij te zien, voelde het werk dat ik in het genetisch laboratorium deed veel echter en betekenisvoller aan.
Een bijzonder inspirerend moment tijdens mijn stage was de kans om Dr. Laurie Marker, de oprichtster van de CCF, samen met het veterinaire team aan het werk te zien tijdens een spermaverzamelingsprocedure bij cheeta's. De samenwerking tussen het veterinaire en het genetische team tijdens dit proces was fascinerend. Wat het nog inspirerender maakte, was haar toewijding in actie; ze ging voorzichtig met de cheeta's om en nam de tijd om met ons allemaal in gesprek te gaan en uit te leggen wat ze tijdens de procedure deed. Het deed me ook beseffen dat het werk niet eindigt met de verzameling zelf; er gebeurt daarna nog veel in het genetisch laboratorium. Na de verzameling worden de monsters zorgvuldig geëvalueerd door het genetische team, waarbij factoren zoals beweeglijkheid, pH-waarde, volume en de algehele conditie van het sperma worden beoordeeld. Door bij het hele proces betrokken te zijn, kreeg ik een dieper inzicht in de precisie en zorg die nodig is voor het behoud van genetisch materiaal en hoe verschillende wetenschappelijke disciplines samenkomen in het conserveringswerk.
En net toen ik dacht dat ik alles wel gezien had, bleek CCF me nog meer te leren. Ik mocht ook meehelpen met het veterinaire team tijdens hun dagelijkse controles van de melkgeiten, wat me liet zien hoeveel verschillende aspecten er komen kijken bij dierenverzorging en natuurbehoud. Ik zag de dierenartsassistent geiten behandelen die mank liepen of diarree hadden, iets wat, hoewel niet het meest glamoureuze, het belang van constante gezondheidsmonitoring benadrukte. Een van de dingen die ik snel leerde bij CCF is dat leren niet beperkt is tot waar je ingeroosterd staat. Op een dag liep ik uit nieuwsgierigheid de dierenkliniek binnen en zag ik het team een pangolin behandelen die helaas geëlektrocuteerd was door een elektrische afrastering. Het was de eerste keer dat ik een pangolin zag en ik was oprecht verbaasd; zijn schubben zagen er van dichtbij nog indrukwekkender uit, bijna als een pantser. Wat me het meest verbaasde, was hoe klein zijn gezicht was; toen ze de verdoving toedienden, bedekte het masker praktisch zijn hele gezicht. Ik besloot te blijven en zoveel mogelijk te leren, en het bleek een van die onverwachte maar onvergetelijke momenten te zijn. Het liet me ook zien dat de CCF-kliniek niet alleen voor de cheetah is, maar ook een belangrijke rol speelt in de bescherming van andere bedreigde diersoorten.
Het leven bij CCF draaide niet alleen om werk; het draaide ook om de mensen. Ik deed soms mee met volleybalwedstrijden, filmavonden en ontspannen kaartspelletjes, allemaal voor de lol. Elke avond kwamen we samen bij Hotspot voor het avondeten, waar lekker eten gepaard ging met nog betere gesprekken. Deze simpele momenten brachten ons als stagiairs dichter bij elkaar en zorgden ervoor dat de hele ervaring aanvoelde als een kleine, gastvrije gemeenschap.
Terugkijkend is mijn stage bij CCF meer geweest dan alleen een leerervaring; het markeerde het begin van een nieuw hoofdstuk in mijn leven. Voor mij is het genetica-laboratorium de perfecte plek om mijn carrière in de wetenschap te starten, omdat het precisie, analyse en betekenisvol onderzoek combineert. De samenwerking met het genetica-team (Hafeni, Tresia, Valencia, Lapaka en Tinotenda), evenals met de afdelingen diergeneeskunde, ecologie en andere afdelingen, heeft enorm bijgedragen aan mijn groei als toekomstig wetenschapper. Ze hebben ook mijn motivatie versterkt om mijn studie voort te zetten en hopelijk ooit een medische opleiding te volgen.
Gerelateerd lezen
-
August 18, 2026
Vis op het droge -
August 17, 2026
Natuurbehoud begint bij de mensen: lessen van CCF Namibië