Veebewakingshonden beschermen ook cheeta's en wolven!
-
- door Dr. Laurie Marker 24 september 2016
Door Dr. Laurie Marker en Heather Taft
Cheeta's in Afrika en wolven in Noord-Amerika hebben veel gemeen. Ze zijn allebei toproofdieren, ze worden allebei beschouwd als een bedreiging voor het vee, en mensen maken steeds vaker gebruik van waakhonden om hun kuddes tegen hen te beschermen. Dit komt overigens zowel de boeren ten goede, omdat het aantal dieren dat jaarlijks door roofdieren wordt verloren, afneemt, als de roofdieren zelf, omdat er minder cheeta's en wolven worden gedood om het vee te beschermen. Voor twee bedreigde diersoorten kan het toenemende gebruik van deze niet-dodelijke methode om roofdieren op afstand te houden een grote impact hebben op hun vermogen om hun populatie te vergroten.
Misvattingen over cheeta's
Stel je het leven van een Afrikaanse boer voor... Ze leven van verschillende vormen van inkomsten die ze met het land genereren, zoals het verbouwen van gewassen, het fokken en verkopen van vee, en zelfs stroperij wanneer ze echt wanhopig worden. Hun jaarinkomen kan minder dan $ 8,000 bedragen. Ze hebben misschien geen elektriciteit, een auto of gemakkelijke toegang tot gezondheidszorg. Ze werken lange, zware dagen om hun gezin te voeden. Het delen van land met Afrikaanse roofdieren betekent echter dat een boer af en toe gedeeltelijk opgegeten karkassen van zijn vee kan aantreffen – een zeer kostbaar verlies! Zelfs één dier dat uit de kudde verdwijnt, kan een impact hebben op het levensonderhoud van een boer.
Cheeta's worden met uitsterven bedreigd en staan op de lijst van kwetsbare soorten in Bijlage I van de Convention on Trade for Endangered Species (CITES). Dit kan leiden tot minder ideale oplossingen voor boeren om verdere sterfte van hun vee te voorkomen wanneer ze een dode geit vinden. Gaan ze op jacht naar de verdachte cheeta en riskeren ze een hoge boete (in sommige landen), of laten ze de cheeta met rust, met het risico op verdere sterfte van hun vee?
Een van de grootste obstakels voor het redden van cheeta's in Afrika is de perceptie dat ze een hinderlijke soort zijn die opzettelijk rond boerderijen rondhangen om vee te eten. Er zijn verschillende basisgewoonten van cheeta's die bijdragen aan de misvatting dat cheeta's landbouwgronden bezoeken om vee te doden en op te eten. Met het verlies van leefgebied is de beste optie om in beschermde reservaten te leven. Dit geldt ook voor soorten zoals leeuwen, die concurreren met cheeta's en erom bekend staan hun prooi te stelen. Om deze concurrentie met andere roofdieren te verminderen en toegang te hebben tot hun natuurlijke prooien, worden de overgrote meerderheid van de cheeta's buiten beschermde gebieden aangetroffen, op veeteeltgrond.
Cheeta's eten bovendien het liefst wilde soorten – soorten die ze kennen en die samen met hen zijn geëvolueerd. Daarom is het beheren van een wilde prooibasis erg belangrijk. Cheeta's kunnen vee doden, maar dit komt vaker voor wanneer het vee geen bescherming heeft van een herder of waakhond, het niet in een gareel staat of er geen wilde prooi is. Cheeta's kunnen ook vee doden wanneer ze wanhopig op zoek zijn naar voedsel, met name wanneer ze jagen op dieren die kreupel of ziek zijn of achterlopen op de rest van de kudde. Helaas is er in veel gebieden nog maar weinig wild over door de toegenomen stroperij. Door de aanhoudende stroperij zoeken cheeta's vaker voedsel bij lokale veestapels. Naarmate de bevolking van Afrika toeneemt en de armoede onverminderd voortduurt, zal het habitatverlies toenemen en zullen de wilde soorten die cheeta's als prooi gebruiken, afnemen. Minder wilde prooisoorten verhogen het aantal dieren dat door roofdieren wordt gedood en vergroten het conflict tussen mens en roofdier. Wat boeren zich misschien niet realiseren, is dat hun vee door betere beschermingsmaatregelen mogelijk langer overleeft en dat ze zich minder zorgen hoeven te maken over roofdieren.
Wolven kampen met soortgelijke problemen
Wolven in Noord-Amerika worden ook gezien als roofdieren die vee aanvallen en doden. Net als boeren in Afrika zijn veehouders in Noord-Amerika afhankelijk van de inkomsten die hun vee genereert en maken ze niet altijd gebruik van alternatieve vormen van veehouderij. De dood van een dier is een zeer ernstig probleem en dodelijke acties lijken een snelle oplossing. Momenteel staan wolven in een groot deel van de Verenigde Staten op de lijst van bedreigde diersoorten van de Amerikaanse Fish and Wildlife Service. Dit is belangrijk om hen te beschermen en de groei van hun populaties te stimuleren. Voor veehouders beperkt een bedreigde status van wolven hun vermogen om bedreigingen voor hun kuddes met dodelijke middelen te beheersen.
Uit een onderzoek van Wielgus en Peebles, gepubliceerd in PLOS ONE in december 2014, bleek dat het doden van wolven gepaard gaat met meer sterfte onder vee het jaar daarop. Er werd gesuggereerd dat de dood van wolven in de regio een open leefgebied creëert voor nieuwe wolven. Dit zou kunnen betekenen dat een nieuw wolvenpaar het territorium zal overnemen. Naarmate ze jongen krijgen en de roedel groeit, zullen er meer wolven het gebied bezetten. Jonge wolven zijn mogelijk niet op de hoogte van de gevaren die het doden van vee met zich meebrengt, waardoor de kans op een negatieve ontmoeting tussen mens en wolf toeneemt. Veehouderij is een veel betere optie om de sterfte onder vee te verminderen.
Veebewakingshonden ter bescherming van kuddes
Een rode wolf, eveneens ernstig bedreigd en alleen in het wild te vinden in North Carolina, de enige plek waar ze nu worden vrijgelaten. Ze kwamen ooit voor in het zuidoosten van de Verenigde Staten, van de Ohio River Valley tot Missouri en zuidelijk tot Texas.
Een rode wolf, eveneens ernstig bedreigd en alleen in het wild te vinden in North Carolina, de enige plek waar ze nu worden vrijgelaten. Ze kwamen ooit voor in het zuidoosten van de Verenigde Staten, van de Ohio River Valley tot Missouri en zuidelijk tot Texas.
Boeren kunnen cheeta's en wolven op verschillende manieren bestrijden om ze bij hun kuddes weg te houden zonder de roofdieren te doden. Een steeds populairdere manier om dit probleem aan te pakken, is door gebruik te maken van een waakhond (LGD). Er zijn meer dan twintig rassen waakhonden, waarvan de meeste uit Europa komen, die al duizenden jaren vee bewaken. Deze honden leven bij de kudde in plaats van als huisdier. Ze hebben al van jongs af aan een band met het vee en zullen het beschermen tegen roofdieren die mogelijk interesse in de kudde krijgen.
LGD's blijken effectief te zijn in het voorkomen van veesterfte. In Namibië startte het Cheetah Conservation Fund in 1994 een LGD-programma met de Anatolische herdershond en de Kangal, een hondenras uit Turkije. Ze hebben bijna 600 honden geplaatst bij veehouders en training gegeven in geïntegreerd vee- en wildbeheer. Meer dan 80 procent van de boeren meldde een afname van het verlies van vee door het gebruik van een LGD. De meeste LGD-rassen worden al eeuwenlang gebruikt om vee te beschermen tegen wolven, maar de praktijk nam af naarmate boeren op het platteland meer verstedelijkten. Enkele honden die in de Verenigde Staten worden gebruikt, zijn de Kangal, de Anatolische herdershond, de Grote Pyreneeënhond en de Akbash.
Het selecteren van het beste ras, het aantal honden en de specifieke hond van dat ras voor elke kudde is belangrijk. Sommige van de beste honden voor de bescherming van vee zijn groot, blaffen luid, hebben een sterke band met hun dieren en blijven bij de kudde, maar ze hoeden de kudde niet. Als een hond een roofdier zou verjagen, lopen zowel de hond als de kudde een verhoogd risico op een aanval. Grotere kuddes hebben meer honden nodig om ervoor te zorgen dat alle dieren beschermd zijn, zodat de honden een kudde indien nodig kunnen omsingelen. Bij wolven zou de ideale situatie zijn om een roedel honden te creëren die de wolven als concurrentie zien. Dan zouden de wolven buiten het territorium van de roedel blijven en de kudde met rust laten.
LGD's zijn in de Verenigde Staten te koop bij LGD-fokkers, zoals Taylor Farms in Texas. Zij verkopen Turkse rassen, waaronder de Kangal en Akbash, die een uitstekende reputatie hebben als waakhonden. Het inzetten van een dier om vee te beschermen is een milieuvriendelijke manier om ook de populaties wilde dieren in stand te houden. Het is wellicht niet mogelijk om cheeta's en wolven te redden zonder het gebruik van natuurlijke beschermingsmethoden zoals LGD's, die de bedreiging die ze van boeren ondervinden aanzienlijk verminderen. Het is geweldig dat zoveel boeren deze praktijk tegenwoordig toepassen!
Deze blogpost is tot stand gekomen in samenwerking met het Endangered Wolf Center. Vergeet niet om de Week van de Wolf te vieren – de derde week van oktober van 9 tot en met 15 oktober – en Internationale Cheetadag op 4 december.
Voor meer informatie over hoe wolven en cheeta's gered kunnen worden met niet-dodelijke methoden, bekijk dit geweldige video-interview uit 2015 tussen Dr. Laurie Marker van CCF en Virginia Busch, de directeur van het Endangered Wolf Center. We hebben het ook op onze website geplaatst via de onderstaande link.
Gerelateerd lezen
-
October 3, 2022
Lofrede voor Aleya – CCF's koppige schat -
8 april 2022
Puppybevalling met Gebhardt