Een eerbetoon aan een van 's werelds meest toegewijde natuurbeschermers, Garth Owen-Smith
-
- door Nadja LeRoux 24 april 2020
Met groot verdriet hebben wij allemaal bij het Cheetah Conservation Fund (CCF), en in het bijzonder de oprichter van CCF, Dr. Laurie Marker, en ikzelf, kennisgenomen van het overlijden van Garth Owen-Smith, een wereldberoemde natuurbeschermer, medewerker en vriend. Namens degenen onder ons die Garth goed kenden, heeft Laurie mij gevraagd om ons CCF-eerbetoon aan Garth samen te stellen.
Garths visie op natuurbehoud, en bovenal zijn vooruitstrevende denkwijze, was zijn onwrikbare overtuiging dat de sleutel tot natuurbehoud in handen lag van de gemeenschappen die met wilde dieren leven, en niet van de staat of andere grote bedrijven. Zijn onvermoeibare inzet hiervoor, en zijn vermogen om individuen, gemeenschappen, leiders en zelfs de hele Namibische natie te verenigen in dit principe van gemeenschappelijk eigenaarschap en verantwoordelijkheid, droegen bij aan de successen die Namibië nu ziet in de manier waarop ons land wordt gebruikt.
Garth was er stellig van overtuigd dat natuurbehoud plaats vindt in de praktijk. Niet vanuit kantoren met airconditioning, vanachter laptops of via eindeloze workshops of vergaderingen. Hij/zij moet zich verdiepen in de gemeenschappen die met wilde dieren leven. Hij/zij moet eerst leren over de voorouderlijke en culturele banden die mensen met wilde dieren hebben en de uitdagingen van vandaag de dag erkennen.
Begin jaren 80, tijdens zijn samenwerking met traditionele leiders en dorpshoofden, wist hij hun sterke waarden van eigenaarschap en verbondenheid met de natuur nieuw leven in te blazen. Garth begon te werken met jonge mannen, geselecteerd op basis van hun vaardigheden in het volgen van sporen, hun kennis van het gebied en de natuur, om de massale stroperij van zwarte neushoorns en olifanten in het noordwesten van Namibië te bestrijden. Hun inspanningen resulteerden in een aanzienlijke daling van het aantal gevallen van commerciële stroperij in de regio.
Garth en zijn partner, dr. Margaret Jacobson, richtten eind jaren 80 de Namibische ngo Integrated Rural Development and Nature Conservation (IRDNC) op. Na de oprichting van IRDNC volgden andere ngo's hun voorbeeld en werkten gelijkgestemden samen om dezelfde doelen te bereiken en gemeenschappen te ondersteunen die in harmonie met de natuur leven.
De mannen met wie Garth voor het eerst samenwerkte om de wijdverbreide stroperij in het noordwesten van Namibië te bestrijden, zouden later worden erkend als de eerste Community Game Guards. Deze rangers vormen de ruggengraat van wat is uitgegroeid tot een internationaal erkend succesverhaal door de oprichting van wettelijk erkende gemeenschapsreservaten. Tegenwoordig zijn er 86 erkende gemeenschapsreservaten, bestuurd door democratisch gekozen commissies, die lokaal personeel in dienst hebben, deelnemen aan gezamenlijke toeristische ondernemingen, banen creëren voor de gemeenschap en, belangrijker nog, het aantal wilde dieren buiten de parken in heel Namibië hebben vergroot.
De inspanningen van Garth en Margaret op het gebied van natuurbehoud zijn over de hele wereld erkend en geprezen. Het echtpaar heeft talloze prijzen gewonnen: in 1993 de Goldman Grassroots Environmental Prize voor Afrika, in 1994 de United Nations Global Environmental 500 Award, in 1997 de Nederlandse Ridders van de Orde van de Gouden Ark Award, in 2003 de Cheetah Conservationist of the Year Award en in 2015 de Prince William Lifetime Conservation Award van de Tusk Foundation.
Garth schetste in zijn boek ' An Arid Eden' de belangrijkste stappen voor het voortbestaan van de wilde dieren en gemeenschappen in de wereld.
- Vriendschappen bouwen"Het spreekt voor zich dat als je wilt dat er naar je geluisterd wordt, je respect moet hebben voor de lokale bevolking en hun cultuur. Je kunt niet van hen verwachten dat ze geïnteresseerd zijn in jouw probleem als jij je niet om hun probleem bekommert."
- Onderhandeling, geen overleg"In wat inmiddels het zeer gespecialiseerde vakgebied van milieubescherming is geworden, worden beleid en maatregelen die van invloed zijn op het leven van de lokale bevolking maar al te vaak opgesteld door gekwalificeerde professionals in comfortabele stadskantoren. In het beste geval worden enkele prominente en welbespraakte leden van de gemeenschap uitgenodigd voor een workshop om hun inbreng te krijgen, voordat het eindproduct naar vergaderingen in het getroffen gebied wordt gebracht om goedkeuring te krijgen van de inwoners. Omdat de bezoekende delegatie veel beter opgeleid is dan de gemeenschappen die er vaak geen bezwaar tegen zullen maken, en het beleid wordt aangenomen, of de maatregelen worden uitgevoerd, in de overtuiging dat er een volledig consultatieproces is gevolgd. Maar heeft de lokale gemeenschap het plan echt omarmd, en zullen ze het actief steunen? Of zullen ze passief toekijken wat er gebeurt, en gewoon doorgaan zoals gewoonlijk?"
- PartnershipsTerwijl de meeste Afrikaanse landen afhankelijk zijn van een gewapende, militaristische aanpak van commerciële stroperij, wordt in Kunene een drieledige strategie gehanteerd: beheer en wetshandhaving door de overheid, regelmatige monitoring door Save The Rhino Trust en waakzaamheid van de mensen die in en rond het neushoorngebied leven. Sinds midden jaren 1980 is deze samenwerking zeer succesvol gebleken, waardoor het noordwesten van Namibië de enige bloeiende zwarte neushoornpopulatie op het continent heeft.
- Voordelen:“Als je je alleen richt op economische prikkels, zonder lokale gemeenschappen ten minste voorwaardelijk eigendom te verlenen over waardevolle natuurlijke hulpbronnen en rechten om deel te nemen aan het beheer en de besluitvorming, zal dat slechts beperkt succes opleveren.”
Garth was onvermoeibaar toegewijd aan de gemeenschappen waarin hij leefde en werkte. Hij had tijd voor iedereen, luisterde naar elke oproep en was altijd beschikbaar. Op zijn zachtaardige, rustige manier, maar met een ongeëvenaarde koppigheid, liep Garth inderdaad voorop in natuurbehoud binnen de gemeenschap. Zijn wijsheid, lessen en voorbeeld hebben een grote impact gehad op vrijwel iedereen in de natuurbeschermingsgemeenschap in Namibië.
Garth was gepassioneerd over de jeugd van Namibië; als een jongere naar hem luisterde, deelde hij alles wat hij wist met hem, meestal rond een kampvuur 's avonds of tijdens een bergwandeling. In Garths laatste alinea van zijn boek laat hij een boodschap achter: "Mijn laatste woorden zijn voor de jongere lezers, die gemakkelijk overweldigd kunnen raken door de omvang en complexiteit van de problemen waarmee de wereld vandaag de dag wordt geconfronteerd. Als je in een zaak gelooft en bereid bent er met passie en doorzettingsvermogen voor op te komen, kun je een verschil maken. Het behoud van onze natuurlijke omgeving zal je niet materieel rijk maken, maar er is geen grotere voldoening dan onze planeet een betere plek te hebben gemaakt om te leven, al is het maar in heel beperkte mate."
Mijn persoonlijke band met Garth gaat terug tot 1981, toen mijn moeder hem voor het eerst ontmoette. Garth was destijds bezig met de oprichting van Save the Rhino Trust, dat later zou worden overgenomen door Blyth en Rudi Loutit. Omdat Garth in het veld werkte en af en toe naar de stad moest komen, zorgden mijn ouders voor een slaapplek voor hem. Er werden eindeloze gesprekken gevoerd aan de eettafel en mijn ouders, beiden afkomstig uit het onderwijs, waren enthousiast over zijn visie. Laurie ontmoette hem en Margie het jaar daarop tijdens een van haar eerste reizen naar Namibië en Garth hielp haar te leren hoe ze de gemeenschappen bij natuurbehoud kon betrekken.
In 1983 kreeg Garth financiële steun van donateurs om de eerste Game Guards in de gemeenschap op te starten, dankzij een groep mensen die gemeenschappelijke kennissen van Garth en mijn ouders waren. In 1984 startten mijn vader en een collega, Barry Clements, de Rossing Conservation Trails en gebruikten Garth als gids. Met Pasen 1984 bezochten mijn ouders Garths veldbasis, Wereldsend (Worlds End), terwijl mijn moeder toen acht maanden zwanger was, en een maand later werd ik geboren. In de daaropvolgende jaren werd de ngo van Garth en Margie, IRDNC, opgericht.
Mijn meest levendige herinnering is een reis die we in 1992 met Margie en Garth maakten naar de Kunene-regio met de families van enkele van Garth en Margie's grootste supporters: Chris Weaver, directeur van WWF Namibië, en milieuconsultant Brian Jones. Ik was toen 8 jaar oud en Garth nam ons mee naar de "Vallei van de Tuskers", aan de westkant van de Skeleton Coast. We waren met zeven kinderen op die reis, van verschillende leeftijden, en Garth liet ons een eed afleggen waarin we beloofden dat we op een dag het stokje van Garth en Margie zouden overnemen als we ouder waren en 'plechtig zouden zweren voor de neushoorns en olifanten te zorgen'. We hebben sindsdien alle zeven een passie voor natuurbehoud gehad en hebben op verschillende manieren bijgedragen naarmate we in onze carrière groeiden.
Van 1993 tot en met mijn vroege tienerjaren brachten we veel vakanties door op Wereldsend, waar we cricket speelden met Garth en één jaar lang speelde Garth de Kerstman voor ons kinderen, die cadeautjes uitdeelden als we de kalkoen in een zonneoven in de bush braadden. We luisterden naar spookverhalen, naast Garths vele andere verhalen over natuurbehoud binnen de gemeenschap, met een glimlach op ons gezicht.
In 1999 ontmoette ik Dr. Laurie Marker voor het eerst, die in die jaren met mijn vader samenwerkte. Op mijn vijftiende nodigde Laurie me uit om tijdens mijn schoolvakanties naar CCF te komen en te helpen. CCF was in die tijd erg klein en bestond slechts uit een groep toegewijde en hardwerkende medewerkers, wat tot op de dag van vandaag nog steeds de kern van het CCF-personeel is. Tegen die tijd zat natuurbehoud diep in mijn hart en wilde ik alles doen wat ik wilde. Tot 15 greep ik elke kans aan die ik bij CCF kon krijgen om alles te doen wat me werd opgedragen, van het trainen van paarden, het bereiden van vlees voor cheeta's, het schoonmaken van de verblijven van cheeta's en waakhonden, het begeleiden van bezoekers, het voeren van dieren, het archiveren en zo nu en dan volgen van cheeta's op CCF-terrein met wat nu als zeer oude volgapparatuur zou worden beschouwd, tot wandelingen in het veld met Laurie en ChewbaaKa, waar ik alle lessen die Laurie met me deelde, in me opnam. In 2001 werden Garth en Margie door CCF erkend voor hun voortdurende inzet voor natuurbehoud en ontvingen zij tijdens het jaarlijkse CCF-gala in Windhoek de Conservationist of the Year Award.
Nadat ik mijn carrière begon in een gezamenlijke onderneming voor natuurbehoud in de toeristische sector, sloot ik me aan bij de organisatie die Garth en Margie hadden opgericht: IRDNC. Deze organisatie was actief in de Zambezi-regio.
Enkele jaren later is de cirkel rond bij CCF en zet ik mijn werk voor natuurbehoud in de gemeenschap voort. Garth is door de jaren heen altijd een inspiratiebron voor me geweest, altijd iemand om mee te praten die me gemakkelijk prees én bekritiseerde naarmate mijn carrière vorderde. Margie en Laurie hebben een enorme impact gehad en zijn mijn inspiratiebronnen geweest als vrouwen in de natuurbescherming. Hun verschillende lessen en ervaringen geven me de kracht om door te zetten in een broederschap die niet altijd makkelijk is om in te werken, emotioneel en fysiek vermoeiend. De strijd voor natuurbehoud en de investering in de mensen die met wilde dieren samenleven, is immers een roeping, niet per se een carrièrekeuze. Beïnvloed worden door mensen zoals zij is geen geluk, maar een voorrecht.
Mijn laatste woorden over Garth zijn dat velen hem na zijn overlijden iconisch zullen noemen, dat velen hem "de vader van community-based natural resource management" (CBNRM) zullen noemen. Velen zullen hem een pionier en een held noemen. Maar Garth wil ons eraan herinneren dat we moeten kijken naar de vele stappen die nodig waren om zijn visie te verwezenlijken en dat hij bij elke stap die hij zette, vergezeld werd door vele anderen, sommigen die inmiddels zijn overleden, anderen die vandaag de dag nog steeds wereldwijd actief zijn in CBNRM en natuurbehoud, en sommigen die tot de jongere generatie behoren. Op zijn bescheiden manier wil Garth ons eraan herinneren dat CBNRM nooit zijn idee was, maar een gezamenlijke reis tussen mensen met een passie voor mens en natuur, en dat ze door wederzijds respect, vertrouwen en overleg een gemeenschappelijke basis hebben gevonden.
Garth laat zijn zonen Tuareg en Kyle en zijn kleinzoon Garth achter.
Gerelateerd lezen
-
November 18, 2026
Vijf dagen in Genève, één grote vraag: waar kwam het dier vandaan? -
2 september 2025
Een nieuwe manier om de snelste kat ter wereld te volgen