Gebouwd hiervoor – Wat tien jaar donorsteun in Somaliland heeft opgeleverd
-
- door Chris Wade 12 maart 2026
Het eerste wat me opviel, was hoe stil ze waren.
Het was begin 2020 en ik was als vrijwilliger voor een korte periode naar Somaliland gekomen. Een paar weken om te helpen waar ik kon, en dan weer terug naar wat er daarna op mijn pad zou komen. Ik had al eerder in de wildsector gewerkt, bij anti-stroperijteams in Zambia, en had tijd doorgebracht in Namibië en Oeganda. Ik dacht dat ik wel wist hoe natuurbescherming in het veld eruitzag.
Vervolgens ontmoette ik de 35 cheeta's, die allemaal in beslag waren genomen door de Somalilandse overheid omdat ze illegaal in wilde dieren werden verhandeld. Ze konden niet vanuit de Hoorn van Afrika worden gesmokkeld en als exotische huisdieren worden verkocht. Ze werden verzorgd in tijdelijke opvangcentra in Hargeisa door een team dat zich serieus en toegewijd inzette. Maar de opvangcentra waren slechts tijdelijke oplossingen en het aantal dieren dat binnenkwam, was allang niet meer toereikend voor de capaciteit van die faciliteiten. CCF reageerde al sinds 2011 op de smokkelcrisis in deze regio, en in de beginjaren overleefde meer dan de helft van de in beslag genomen welpen het niet. Het team dat ik ontmoette had van die ervaring geleerd en zorgde ervoor dat de dieren in leven bleven, maar ze hadden infrastructuur nodig die paste bij de omvang van het probleem.
Die infrastructuur bestond nog niet. Maar de donateurs en supporters die het mogelijk zouden maken, waren er al. Zij financierden de veterinaire benodigdheden, het personeel en de noodhulp die die 35 welpen in leven hield. Ik wist het toen nog niet, maar dat bezoek zou de loop van mijn leven veranderen. COVID maakte een vroegtijdig einde aan mijn eerste bezoek. Maar wat ik had gezien, kon ik niet loslaten. In 2022 keerde ik terug met een klein team en nam ik de rol van projectmanager op me. Inmiddels waren er 87 cheeta's in de zorg, verdeeld over drie opvanglocaties in Hargeisa. Het team had fantastisch werk verricht om die dieren gezond te houden, maar elke nieuwe inbeslagname zette meer druk op de infrastructuur, die nooit bedoeld was om permanent te zijn. De noodzaak voor een speciaal gebouwde faciliteit was van urgent naar onvermijdelijk gegaan.
En er bleven steeds nieuwe inbeslagnames volgen. Sinds 2016, toen Somaliland zijn wetgeving ter bescherming van wilde dieren aanscherpte en het vangen en exporteren van cheeta's strafbaar stelde, was de handhaving gestaag toegenomen. Er werden meer welpen onderschept, smokkelaars werden gearresteerd en sommigen kregen gevangenisstraffen. Dat was vooruitgang. Maar elk gered dier had ruimte en langdurige zorg nodig, en we bereikten de grenzen van wat tijdelijke faciliteiten konden bieden.
Een toekomst opbouwen voor cheeta's
De oprichting van het Cheetah Rescue and Conservation Centre (CRCC) was geen eenmalige gebeurtenis. Het vergde jarenlange planning, fondsenwerving, onderhandelingen en bouw, naast de dagelijkse zorg voor tientallen dieren. De locatie in Geed-Deeble werd in samenwerking met het Somalilandse Ministerie van Milieu en Klimaatverandering (MoECC) gevonden en veiliggesteld. Er moesten verblijven worden ontworpen en gebouwd op 800 hectare dor terrein. Veterinaire faciliteiten, voerinfrastructuur, watersystemen, personeelswoningen, toegangswegen – alles moest van de grond af aan worden gepland in een regio met beperkte toeleveringsketens, terwijl tegelijkertijd de opvangcentra in Hargeisa volledig bezet bleven.
Dit alles zou niet mogelijk zijn geweest zonder de steun van donateurs. Elke fase van het proces, van de eerste locatieonderzoeken tot de uiteindelijke omheining, werd gefinancierd door mensen over de hele wereld die ervan overtuigd waren dat dit centrum moest bestaan.
Midden 2023 waren we er klaar voor. We verplaatsten 89 cheeta's, samen met een caracal en een luipaard, van de opvanglocaties in Hargeisa naar het CRCC. Het was de grootste verplaatsing van geredde cheeta's ooit. Het vergde maandenlange veterinaire voorbereiding en logistieke coördinatie. Toen ik de eerste groepen voor het eerst de open verblijven zag betreden, zal ik niet ontkennen dat ik een gevoel van ontroering ervoer. Dat moment was te danken aan iedereen die had gedoneerd, geld had ingezameld of het nieuws had verspreid om dit mogelijk te maken.
Het CRCC beschikt nu over 21 verblijven, variërend van twee tot acht hectare groot, gebouwd om deze dieren de ruimte en de zorg te bieden die ze verdienen, zo lang als ze die nodig hebben. Eind 2023 verzorgden we 96 cheeta's en de overlevingskansen van pasgeboren welpen waren tien jaar eerder ondenkbaar.
In 2025 werd het Educatie- en Trainingscentrum voltooid, met steun van de Koninklijke Commissie voor AlUla. Het is een plek waar rangers, dierenartsen, veehouders en boeren de vaardigheden leren die nodig zijn om wilde dieren en gemeenschappen in harmonie te laten samenleven. De Taiwanese overheid ondersteunt inspanningen om het bredere landschap te bestuderen en de toekomstige mogelijkheden voor het uitzetten van cheeta's in Somaliland te beoordelen.
Wat de cijfers werkelijk betekenen
De populatie is tijdens mijn tijd hier bijna verdrievoudigd. Ons team heeft onder leiding van Dr. Laurie Marker een ongelooflijk systeem opgezet en hun overleving is een enorme prestatie. Maar op zich is dat geen reden tot feest. Elke nieuwe cheetah in onze zorg is een welp die uit het wild is gehaald. Elk welpje vertegenwoordigt een moeder die haar jong is verloren, een populatie die een beetje kleiner is geworden.
Wat de cijfers ons na zes jaar in deze gebieden te hebben meegemaakt wel vertellen, is dat het systeem werkt. De handhaving is strenger. De veterinaire zorg is beter. In de beginjaren van deze crisis overleefde meer dan de helft van de in beslag genomen welpen het niet. In 2023 was de sterfte onder nieuwkomers gedaald tot een cijfer onder de tien. In de eerste helft van 2025 ontvingen we tien nieuwe in beslag genomen dieren en verloren we slechts één van die cheeta's in maart van dit jaar. Er zijn ook tekenen dat het tij aan het keren is buiten onze poorten. Recente rapporten wijzen op een dalende trend in nieuwe gevallen van illegale handel. Gemeenschappen zijn zich bewuster geworden. Overheden in de Hoorn van Afrika en de Golfstaten werken nauwer samen, bijvoorbeeld door de uitbreiding van de handhavingswetgeving in de VAE in januari. Smokkelaars worden gepakt en veroordeeld.
We creëren de omstandigheden die op termijn tot minder inbeslagname leiden. Dat is het resultaat waar we werkelijk naartoe werken.
Een brug, geen bestemming.
Onze missie is altijd geweest om cheeta's in het wild te redden. De zorg die we hier bieden, is een brug. Het houdt dieren in leven, ondersteunt educatie en onderzoek en geeft ons tijd om samen met overheden en gemeenschappen de handel te stoppen en hun leefgebied te beschermen. Elk verblijf dat we bouwen, elke ranger die we opleiden, elk DNA-monster dat we bewaren ter ondersteuning van vervolgingen, wijst allemaal in één richting: een toekomst waarin faciliteiten zoals de onze niet meer nodig zijn.
Er leven nog minder dan 500 cheeta's in het wild in de Hoorn van Afrika.
Wereldwijd telt de soort minder dan 7,500 exemplaren. Ongeveer een op de vijf bekende cheeta's in deze regio leeft nu in menselijke zorg in ons centrum. Dat is niet de wereld die we willen. Het is de wereld die we proberen te veranderen.
Wij fokken geen cheeta's. Elk dier dat we verzorgen is in beslag genomen en gered. Dat maakt dit centrum uniek in de wereld, anders dan elke dierentuin of elk ander programma voor de bescherming van cheeta's. De meeste erkende faciliteiten verzorgen een handvol cheeta's, meestal drie tot acht. CCF beheert de grootste gecoördineerde reddingsactie voor cheeta's ter wereld. We zorgen voor meer dan honderd dieren, en ze zijn allemaal bij ons terechtgekomen omdat iemand ze probeerde te verkopen.
Wat ik vraag
Ik heb zes jaar in het veld gewerkt. Ik heb welpen om twee uur 's nachts uit auto's getild. Ik heb dieren die nauwelijks ademhaalden zien uitgroeien tot dieren die sterk genoeg waren om over de open savanne te rennen. Ik heb er ook bij geweest toen we ze verloren, in de beginperiode toen er te veel verloren gingen. In augustus 2025, toen we tien welpen redden uit het district Sillaxley, was dat een van de moeilijkste dagen uit mijn carrière, niet vanwege wat er misging, maar vanwege de toestand waarin die dieren verkeerden toen we ze vonden.
Geen van de vooruitgang die ik in deze brief heb beschreven, vond plaats in isolement. Het team ter plaatse verrichtte het werk, maar de mensen die dat werk financierden, maakten het mogelijk. Elke mijlpaal, van de eerste leveringen van voorraden voor de opvanglocatie tot de opening van het CRCC en de voltooiing van het Educatiecentrum, was een gezamenlijke overwinning van de mensen hier en de supporters over de hele wereld die hen steunden.
We vragen u om deel uit te maken van wat komen gaat. Uw steun maakt de bouw van verblijven mogelijk, financiert veterinaire zorg, leidt de volgende generatie natuurbeschermers op en houdt meer dan 150 cheeta's in leven terwijl we strijden voor de bescherming van de dieren die nog in het wild leven. Dit is geen probleem dat we eenmalig oplossen. Het is een belofte die we elke dag nakomen.
Als je tot hier hebt gelezen, geef je er al om. Doneer vandaag nog.
Gerelateerd lezen
-
8 maart 2023
Steun het Cheetah Rescue and Conservation Centre