Het terugbrengen van verweesde cheeta's naar het wild - wat we hebben geleerd
-
- door Brandy Morenko Campbell 16 februari 2022
Auteurs: Eli H. Walker, Stijn Verschueren, Anne Schmidt-Küntzel en Laurie Marker.
Meer dan 75% van het wereldwijde leefgebied van cheeta's beslaat onbeschermde gebieden, waar hun voortbestaan wordt bedreigd door habitatverlies en menselijke vervolging. Het Cheetah Conservation Fund (CCF) redt cheeta's die wees zijn geworden door conflicten tussen mens en dier en biedt deze dieren de kans om terug te keren naar de natuur. Met slechts 7,100 volwassen en jonge cheeta's over in 9% van hun historische leefgebied, zou de rehabilitatie en vrijlating van verweesde wilde exemplaren de druk op de toch al kwetsbare wilde populaties kunnen verlichten.
Inzicht in de factoren die de overlevingskansen van in het wild geboren en in gevangenschap opgegroeide cheeta's na vrijlating verbeteren, is cruciaal om deze aanpak te rechtvaardigen en te optimaliseren. CCF heeft hun methodologisch kader voor de vrijlating van 36 weescheeta's tussen 2004 en 2018 geëvalueerd en deze bevindingen onlangs gepubliceerd in Oryx.
De studie toonde hoge succespercentages aan van vrijlatingskandidaten bij het bereiken van onafhankelijkheid (75-96%). Vrijgelaten exemplaren pasten zich snel aan een gedragsroutine aan die van een wilde cheeta verwacht wordt en de overlevingskansen waren vergelijkbaar met die van wilde soortgenoten. Bovendien waren er aanwijzingen voor succesvolle voortplantingsprocessen, de ultieme maatstaf voor een succesvolle vrijlating. Door jarenlang onderzoek naar verschillende vrijlatingsstrategieën hebben CCF-onderzoekers ontdekt dat cheeta's, met een zorgvuldige selectie van vrijlatingskandidaten en vrijlatingslocaties, en buitengewoon nauwlettend toezicht voor en na de vrijlating, de overlevingsvaardigheden kunnen leren en gebruiken die ze nodig hebben om terug te keren naar het wild en een normaal cheetaleven te leiden. De waarde en succespercentages van het terugbrengen van in het wild geboren carnivoren naar hun natuurlijke habitat worden al decennia lang bediscussieerd, maar CCF heeft enorme inspanningen geleverd om de overleving na de vrijlating te optimaliseren, zodat ze onschatbare genetica kunnen bijdragen aan de ondersteuning van hun kwetsbare populaties en het wilde leven kunnen leiden waarvoor ze bedoeld zijn. CCF heeft de wereld laten zien dat het mogelijk is en hoopt dat anderen hun voorbeeld volgen.
CCF heeft ontdekt dat zorgvuldige selectie van weescheeta-kandidaten cruciaal is voor hun succesvolle herintroductie in het wild. Verweesde cheeta's die ouder zijn dan 6 maanden, hebben meer tijd met hun moeder doorgebracht en belangrijke overlevingsstrategieën geleerd en kunnen hun overleving verbeteren. Jongere welpen kunnen ook succesvol zijn als ze doelbewust een band opbouwen met een oudere partner om een coalitie te vormen. Kandidaten die worden vrijgelaten, moeten gepast reageren op mensen om nauwlettend toezicht en verzorging mogelijk te maken tijdens het vrijlatingsproces, maar niet zo comfortabel dat ze hun angst voor mensen verliezen, afhankelijk worden of in conflict raken met mensen.
Ter voorbereiding op de vrijlating heeft de CCF bepaald dat cheeta's minstens tweeënhalf jaar oud moeten zijn. Ze krijgen dagelijks beweging en worden blootgesteld aan karkassen van natuurlijke prooien om ze te laten wennen aan de jacht op en het eten van hun eigen vangst. De CCF heeft ontdekt dat jachttraining vóór de vrijlating onder nauwlettend toezicht kan helpen bij het beoordelen en uitsluiten van kandidaten met twijfelachtige jachtvaardigheden.
Een andere cruciale component voor het succesvol uitzetten van gerehabiliteerde cheeta's is het vinden van een geschikte habitat met voldoende prooien en een watervoorziening die het hele jaar door beschikbaar is. Grondige kennis van reeds bestaande cheetapopulaties kan cruciaal zijn om ervoor te zorgen dat potentiële uitzetlocaties een ecosysteem hebben dat de toevoeging van een andere cheeta en diens ecologische behoeften mogelijk maakt.
Zodra de voorbereidingen voor de vrijlating zijn voltooid, zijn de gerehabiliteerde dieren klaar om vrijgelaten te worden. Vrijgelaten dieren krijgen een GPS/VHF-zender met halsband, waardoor CCF-onderzoekers de dieren dagelijks kunnen lokaliseren. Dit maakt het mogelijk om de gezondheid van de dieren nauwlettend te volgen en hun natuurlijke overleving te garanderen. CCF heeft ontdekt dat de meeste dieren binnen twee weken volledig zelfstandig zijn en succesvol kunnen jagen. Hoewel deze cheeta's in training hun vaardigheden aanscherpen, hebben ze vaak wat extra voeding nodig om ze te laten overleven. Dit is nog een reden waarom het zo belangrijk is om pas vrijgelaten dieren goed in de gaten te houden, vooral totdat ze al meerdere keren succesvol hebben gejaagd.
Het werk van CCF op het gebied van rehabilitatie en vrijlating van in het wild geboren cheeta's is nog niet afgerond. Het onderzoek gaat door, want CCF-onderzoekers volgen elk van deze individuele dieren in de hoop elk detail te leren over hun leven, hun nakomelingen, de uitdagingen en risico's waarmee ze worden geconfronteerd, en zelfs hun dood. Alle verkregen informatie kan worden gebruikt om manieren te vinden om elke verweesde cheeta de beste kans op een succesvolle toekomst in het wild te geven, zodat ze allemaal kunnen bijdragen aan een wereld waarin gezonde, wilde cheeta's rondzwerven.
Gerelateerd lezen
-
November 24, 2025
Tupuka's Wilde Leven