Het vergt een dorp: cheetabescherming en landbeheer
-
- door Jameson Bowman 16 juni 2019
Cheeta's leven in lage dichtheden over grote gebieden.
Mannelijke cheeta's hebben gemiddeld 800 vierkante kilometer nodig – een gebied groter dan Toronto – en hebben behoefte aan een overvloed aan wild. In heel Afrika is beschermd gebied beperkt en zwerven cheeta's rond op privéterrein. Vanwege hun unieke behoeften hebben cheeta's een alternatieve methode nodig voor natuurbehoud. In Namibië leeft 90% van de cheeta's op onbeschermd privéterrein. Naarmate de menselijke populatie in Afrika groeit en er meer land wordt bewerkt, zal de situatie verslechteren. De oplossing is een wederzijds voordelige cohabitatie tussen cheeta's en mensen, een oplossing die centraal staat in de missie van het Cheetah Conservation Fund (CCF).
Namibië is uniek binnen Afrika vanwege de relatief lage bevolkingsdichtheid en de overvloed aan wilde dieren. Oorspronkelijk was het een gebied in Zuidwest-Afrika, maar in de jaren negentig werd Namibië onafhankelijk van Zuid-Afrika en werd er nieuwe landbouwgrond opengesteld voor voorheen achtergestelde inheemse bevolking. Vanwege de moeilijke ecologische omstandigheden organiseerden boeren zich in door de overheid erkende gemeenschappen om hun opbrengst en natuurlijke hulpbronnen te maximaliseren, bekend als vrij beheerde en gemeenschappelijke reservaten.
Er waren 23 reservaten in Namibië, variërend van 5 tot 58 boerderijen, die in totaal 4.7 miljoen hectare besloegen, oftewel 6% van het landoppervlak van Namibië. Gemeenschappelijke reservaten worden beheerd door inheemse bewoners die voorwaardelijke landrechten verwerven, waaronder rechten voor het gebruik van wilde dieren en commercieel toerisme. In 2014 waren er 82 geregistreerde gemeenschappelijke reservaten die 16 miljoen hectare besloegen, oftewel 20% van het landoppervlak van Namibië.
Toen Dr. Marker CCF oprichtte, werkte ze samen met individuele boeren om de lokale houding ten opzichte van cheeta's te veranderen en hun uitroeiing te stoppen. Deze strategie is succesvol gebleken, maar in Namibië is een typische boerderij 70 km2 groot en kunnen cheeta's tot wel 1000 km2 rondzwerven – cheeta's zwerven dus veel verder dan de grenzen van een boerderij.
Het succes van beschermingsinspanningen voor cheeta's zal alleen succesvol zijn als ze de omvang van de problemen evenaren. Beschermde natuurgebieden, als uitgestrekte, geïntegreerd beheerde gebieden, bieden de grootste hoop voor de bescherming van cheeta's in Namibië. Ze hebben de potentie om de twee grootste bedreigingen voor cheetapopulaties op te lossen:
– een gebrek aan leefgebied voor cheetapopulaties, en
– het verkleinen van de gebieden die een groot risico vormen voor hun overleving (het voorkomen van moorden)
De grootste uitdaging was om landeigenaren en bewoners te overtuigen van het belang van het behoud van cheeta's en andere wilde dieren. Dr. Marker zei het al: "We kunnen niet zomaar tegen boeren zeggen: red de cheeta en jullie en je vee."
Wereldwijd worden economische prikkels gebruikt om natuurbehoud te bevorderen. Het bieden van alternatieve inkomstenbronnen aan boeren, zoals compensatieprogramma's voor verlies van vee en directe toegang tot ecotoerismefondsen, heeft bewezen de wraakacties op cheeta's door boeren te verminderen en te zorgen voor een grotere acceptatie van roofdieren. Uit een onderzoek bleek dat boeren in Noordwest-Namibië die ecotoerismeactiviteiten uitvoerden, positiever stonden tegenover cheeta's, ondanks dat ze cheeta's nog steeds als een belangrijke bron van roofdieren beschouwden.
De sleutel tot succes is het bieden van directe financiële winst aan boeren, in plaats van immateriële voordelen. De inkomsten van gemeenschappelijke reservaten in Namibië stegen, na strengere overheidswetgeving ter bevordering van natuurbehoud en ecotoerisme, van 1.3 miljoen dollar in 2006 tot 3.5 miljoen dollar in 2013, en de baten van toerisme zonder jacht als thema stegen van 1.5 miljoen dollar in 2006 tot 3.0 miljoen dollar in 2013.
Zodra de leden van een natuurreservaat overtuigd zijn van de aanwezigheid van de cheeta's en daarvoor een vergoeding hebben ontvangen, is het van cruciaal belang dat de overheid, universiteiten en ngo's zoals het CCF de boeren en landeigenaren ondersteunen met technische kennis voor succesvol natuurbehoud en beheer van wilde dieren. Deze kosten zijn hoog, vooral omdat de natuurbeschermingsdoelen meestal pas worden gehaald wanneer de levensonderhoudsbehoeften van de natuurreservaten eerst worden bevredigd door de ondersteuningsteams voor natuurbehoud. We kunnen het succes van cheetabescherming niet garanderen zonder het succes van de menselijke populaties die het land delen.
Bronnen
Powell A. Larkin et al. "Coördinatie van grote landschappen voor cheetabescherming." Cheetahs Biology and Conservation. Red. Marker, Laurie et al. Cambridge USE: Elsevier Inc. 2018, 239-248. Gedrukt.
Beproved Conservation Radio , Dr. Laurie Marker: Oprichter van het Cheetah Conservation Fund. 21 november 2017.
Faunographic. Aflevering 7: Expert in grote katten, Dr. Laurie Marker, praat over cheeta's , 10 september 2018.
Gerelateerd lezen
-
October 27, 2026
Hoe kinderen de toekomst kunnen veranderen: leren door te spelen. -
August 14, 2026
De cheetah: een katalysator voor landschapsherstel